στο σχολείο

Ειλικρινά δεν ξέρω ποιανού μέρος να πάρω, γιατί όσο θεωρητικά επιβεβαιώνομαι, τόσο έρχεται η πράξη πάλι συγχυσμένη απ' το σχολείο. Η μάνα μου. Κι εννοώ ότι καλά όλα είναι και οι ιδεολογίες και τα ρέστα, αλλά ο άλλος έχει τη δική του ιστορία να πούμε να μου αντιπαραθέσει, εγώ τι έχω;

Τα σκάσε της μάνας μου

-Τέσσερα σκάσε τους είπα σήμερα. Μ' άκουσε όλο το σχολείο. Αφού ήρθε μετά ο διευθυντής να με ρωτήσει, μήπως θέλω να παρέμβει ο ίδιος. Αλλά 'ντάξει του είπα, ότι μετά το τέταρτο σκάσε, ηρέμησαν. Τώρα ηρέμησαν ή με φοβήθηκαν, δεν ξέρω. Είναι ασυγκράτητα πάντως. Και τα μπουγέλα, συνεχίζονται. Και τώρα δεν πετάνε μόνο νερόμπομπες, αλλά και μπουκάλα γεμάτα. Να χτυπήσει κανένας, να 'χουμε ντράβαλα. Θα βρούμε και τον μπελά μας από τους γονείς. Και για να τα κάνει να σταματήσουνε μέχρι τη Πέμπτη, τους υποσχέθηκε ο μαθητοπατέρας να τ' αφήσει τότε, για καμιά ώρα, όσο θα 'χουμε συνεδρίαση. Κακώς του είπα, θα δημιουργηθεί προηγούμενο και δεν θα τους μαζεύεις, του είπα. Ας κάνουνε ό,τι θέλουνε έξω απ' το σχολείο, όχι μέσα. Δεν πειράζει όμως, εγώ δεν ξανασχολούμαι, ας βγάλουνε τα μάτια τους και να τρέχει μετά αυτός στα νοσοκομεία μαζί τους...

Καλά μιλάμε για ατόφιο καθηγητικό παραλήρημα. Κατευθείαν αφιερωμένο σ' αυτούς που λένε ότι οι καθηγητές, δουλεύουν χαλαρά κάτι τρίωρα την ημέρα κι ακριβοπληρώνονται. Πιασάρικο και αυτό το θέμα δε λέω, αλλά να νικήσεις τέτοια επιχειρήματα είναι σα να κλέβεις εκκλησία, οπότε όχι δεν θα πάρω. Γιατί αυτό που με βασανίζει εδώ και καιρό, είναι η ανομολόγητη διάρρηξη της σχέσης μαθητών-καθηγητών. Εκτός από κάτι κτυπητές εξαιρέσεις και τους δασκάλους φυσικά, αφού τα παιδιά στο δημοτικό είναι μικρά και πιο εύκολα στη χειραγώγηση, η πλειοψηφία των καθηγητών γυμνασίου και λυκείου, άλλοι σε μικρότερο, άλλοι σε μεγαλύτερο βαθμό, λες και δεν έχουν κάτι άλλο να ασχοληθούν, όλη την ώρα πρίζουν τον περίγυρο τους για τη συμπεριφορά και την απόδοση των παιδιών, τα οποία έχουν ξεφύγει μιλάμε για τα καλά. Είναι αδιάβαστα, απείθαρχα, εξαιρετικά ζωηρά, πονηρά και πιο μεγάλα για την ηλικία τους (δάκτυλος της τηλεόρασης), ψεκασμένα και δεν ξέρω 'γω τι άλλο, πάντως όχι εκφοβισμένα. Αλλά εκφοβιστές. Και αυτά, όχι μόνο στα δημόσια σχολεία, αλλά και στα ιδιωτικά σχολεία ή φροντιστήρια, πάνω-κάτω η ίδια κατάσταση. Και επιπλέον κάτι ακόμα, που είναι κι αυτό φυσικά κοινός τόπος, ότι έχει πέσει το επίπεδο, τα παιδιά δεν ξέρουν ούτε τα βασικά, μόνο αναλφάβητα δηλαδή δεν τα βγάζουν. Σίγουρα όμως αδιάφορα είναι. Το μόνο που τους ενδιαφέρει εξάλλου είναι το κινητό, η φάρσα και οι γκόμενες/οι. 

Και αυτά δεν είναι ξέρω 'γω, μεμονωμένες παρατηρήσεις, είναι η ομόφωνη παρατήρηση. Και ντάξει για όσους είναι φρέσκοι εκπαιδευτικοί ή όσοι είναι αδιάφοροι ή ακατάλληλοι, το καταλαβαίνω, αλλά ακόμα και οι έμπειροι και οι μάχιμοι και οι στοργικοί, ακόμα και αυτοί που μπαίνουν μες στη τάξη και βλέπουν όλα τα παιδιά σαν παιδιά τους, να έχουν πλέον σοβαρό πρόβλημα; Τι γίνεται πια; Μεγάλωσα με γονείς καθηγητές και θα μου πείτε, ότι τι σας νοιάζει, αλλά πάντως και απ' τους δυο είχα να θυμάμαι μία επαναλαμβανόμενη διαπίστωση, ίδια και απαράλλαχτη όσο περνάγαν τα χρόνια: ότι τα παιδιά όσο περνάει ο καιρός, χειροτερεύουν. Κι αυτό το λέω για να ξεφύγω απ' το εύκολο συμπέρασμα, ότι δηλαδή και εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα απλό φαινόμενο νοσταλγίας, δηλαδή ότι όπως πάντα, όλοι τείνουν να εξιδανικεύουν βιώματα και καταστάσεις και στατιστικά του παρελθόντος ή ακόμα και αν δεν το κάνουν ακριβώς έτσι, βρίσκουν πάντα τρόπο να πουν κάτι θετικό, σε φάση από πού ξεκίνησα και πού έφθασα λόγου χάρη, σαν τους Μόντι Πάιθον λόγου χάρη, όχι, θεωρώ ότι στην εκπαίδευση της Ελλάδας του σήμερα, λανθάνει ένα πρόβλημα διαφορετικό και πολύ πιο δομικό, πολύ πιο ανησυχητικό, κάτι που αν δεν ξεπεραστεί, θα δημιουργήσει μια κρίση πολύ πιο βαθιά και διαχρονική από μια ξέρω 'γω οικονομική. 

Τα έξυπνα κινητά

Ένα χαραχτηριστικό παράδειγμα αδιαφορίας και ανυπακοής των παιδιών είναι τα κινητά. Αναφέρθηκα και πιο πριν ακροθιγώς. Τα παιδιά χρησιμοποιούν τα κινητά για να μπουν στο ίντερνετ, για να δουν τσόντες, να ακούσουν μουσική, να στείλουν μηνύματα, να αυτοφωτογραφηθούν, να κάνουν φάρσες κλπ. Το έχουν εντάξει κανονικά στη διαδικασία μάθησης τους. Ντάξει, οι περισσότεροι θα 'λεγαν ότι το 'χουν παρακάνει και λογικό, άλλωστε λόγο του νεαρού της ηλικίας, δεν διαθέτουν φίλτρα, αλλά γιατί δεν διαθέτουν φίλτρα, γιατί κανείς δεν τους έμαθε πως τα στήνουνε μήπως, τελοσπάντων αυτή η κουβέντα θα οδηγήσει σε αδιέξοδα τύπου, ποιος έκανε το αυγό την κότα ή η κότα το αυγό, οπότε θα συμφωνήσω καταρχήν ότι φταίει και το ηλικιακό. Άλλωστε γι' αυτό πηγαίνουν τα παιδιά στο σχολείο, για να μάθουν. Για να μάθουν όμως να εγκαθιστούν τα φίλτρα τους κιι όχι να τα κατεβάζουν πειρατικά απ' το κινητό. Εννοώ, ποιος προτιμά να κάτσει να του πει κάποιος που τον εξουσιάζει κιόλας εκείνη την ώρα και που σαν να μην έφτανε αυτό, θα τον ελέγξει μετά γι' αυτό το κάτι, κάτι που δεν έχει ιδέα γιατί το μαθαίνει και στο κάτω-κάτω μπορεί να το βρει ανά πάσα στιγμή μέσω του κινητού· απ' το να χαβαλεδιάσει με τους φίλους του και να κανιβαλίσει τον καθηγητή και το μάθημα;

Αυτή είναι η ιδεοληψία που αρνούνται οι περισσότεροι ν' αφήσουν πίσω. Κι αν για τους γονείς μου, τους λείπουν τα κοινωνικά αντανακλαστικά να αντιληφθούν την αλλαγή, πράγμα που τους οδηγεί ώρες-ώρες σε διαχειρίσιμη απόγνωση, τους περισσεύει όμως η όρεξη και η αγάπη για τα παιδιά, στοιχείο που έχει κάποια σημασία να πούμε, γιατί μπορεί να μην καταλαβαίνουν τα νέα παιδιά τελείως πια, αλλά τουλάχιστον προσπαθούν κάπως, έστω έωλα να τα προσαρμόσουν, τελοσπάντων, το θέμα δεν είναι οι γονείς μου, άσχετα αν τους ξαναφέρνω ως παράδειγμα, ούτε όμως και οι συνάδερφοι τους της ίδιας προϋπηρεσίας, αφού αυτοί σε 5 χρόνια το πολύ θα έχουν συνταξιοδοτηθεί. Το θέμα μας είναι όλοι οι νεοδιορισμένοι. Οι ανίδεοι, οι ανεπιμόρφωτοι, οι βολεμένοι, οι παρατημένοι και οι λοιποί. Φυσικά ευθύνεται το σύστημα και τα ρέστα, αλλά και το σύστημα, ανθρώπινη εφεύρεση είναι, άρα και όλοι εμείς οι συστημικοί, εφευρέτες είμαστε, άπαξ και το διαχειριζόμαστε. Γιατί δεν είμαστε ρομπότ, κανείς δεν παίρνει να πούμε ένα μάνιουαλ για να ακουληθήσει κάτι απαρέγκλιτα. Όλοι κάνουμε μικροτροποποιήσεις, ακόμα κι άθελα, ολόκληρες μεταποιήσεις ή και τρελές επαναστάσεις προκειμένου να το φέρουμε στα μέτρα των παιδιών ή στα μέτρα μας. 

Το ότι για να παραδώσει πλέον κανείς ένα μάθημα της προκοπής με πελατειακή στόχευση, θέλει όχι μόνο απίστευτη ενασχόληση, αλλά και διάθεση, εφόδια και ικανότητες που οι περισσότεροι ή τα έχουν σε ατροφικό βαθμό ή και καθόλου, είναι γεγονός. Και όλα αυτά λίγοι εκπαιδευτικοί τάχουν, όχι γιατί φταίει που πήραν το πτυχίο με τίποτε σκονάκια ξέρω 'γω, αλλά επειδή ποτέ δεν τα διδαχτήκαμε. Και ποιος έχει το χρόνο και την όρεξη και ποιος τρώει φλασιές μέσα στη νύχτα, για να την ψάξει αλλιώς, να ασχοληθεί στα ξεκούδουνα με κάτι που προσλαμβάνουσες για να το αντιμετωπίσει δεν έχει και το σημαντικότερο, ακόμα κι αν το 'κανε, ποιοι ξέρουν πραγματικά από πού να ξεκινήσουν και πού φυσικά πηγαίνουν, μ' αυτό που πάν να κάνουν. Πριν από μια δεκαετία δεν ήταν που μπήκαν οι υπολογιστές στις ζωές μας και είπανε όλοι επιτέλους, ευκαιρία να παραγάγουμε κάτι αλλιώτικο και το δοκίμασαν και φυσικά απέτυχαν, γιατί τα σλάιτς και οι διαφάνειες και τα ηχητικά και τα βίντεο καλά είναι, δεν αρκούν όμως, αν δεν αλλάξει η ίδια η φιλοσοφία του μαθήματος. Και οι καθηγητές που ασχολήθηκαν και που επιμορφώθηκαν, αλλά ξέχασαν να πάρουν μαζί τους απ' τις αίθουσες της επιμόρφωσης το υστερόγραφο, ότι η τεχνολογία δεν στέκεται από μόνη της, πρέπει να αλλάξει η ουσία για να δούμε άσπρη μέρα, ε, βλέποντας όλους τους κόπους τους να πάνε χαμένοι, τα 'βαλαν με τα παιδιά πούναι απείθαρχα και δεν φχαριστιούνται με τίποτα και δεν έχει νόημα να κάνεις κάτι διαφορετικό, αφού είναι αυτιστικά και σκανταλιάρικα και μόνο με βούρδουλα καταλαβαίνουν. Πράγμα που μου θυμίζει μια άσχετη ιστορία.

Η ψυχασθένεια της εξέγερσης

Τη δεκαετία του '60 η αμερικάνικη ψυχιατρική εταιρεία στον ετήσιο οδηγό με τις καταγεγραμμένες ψυχασθένειες, στον οποίο δέσποζε και η ομοφυλοφιλία βεβαίως-βεβαίως, υπήρχε κάπου στα ψιλά γράμματα και μια άλλη, κάπως εξωτική ψυχασθένεια. Η οποία είχε παρατηρηθεί σε λαούς της Αφρικής και οι οποίοι λαοί (όπως και οι αφροαμερικανικοί πληθυσμοί των Ηνωμένων Πολιτειών) παρουσίαζαν μια ασυνήθιστη συμπεριφορά: στα καλά του καθουμένου, εξεγείρονταν! Σα να μην είχαν άλλη δουλειά, αυτοί κάθε τρεις και λίγο, διαμαρτύρονταν και φωνασκούσαν και δεν καθόντουσαν σε χλωρό κλαρί. Με μια μικρή υποσημείωση: ότι αυτοί οι λαοί ήταν αποικιοκρατούμενοι πρώτα και δικτατοροκρατούμενοι αργότερα. Είχαν δηλαδή αποδώσει στην αυτονόητη επιθυμία των σκλάβων να ελευθερώνονται, σχιζοφρενική χροιά. Τηρουμένων των αναλογιών, τον ίδιο ιό βλέπω να καταλογίζουν στους μαθητές, οι καθηγητές τους: τον ιό της αποστασίας. Αντί δηλαδή να κοιτάξουν την καμπούρα τους ή να αποδώσουν τελοσπάντων τα του καίσαρος τω καίσαρι, οι καθηγητές, όπως και η αμερικάνικη ψυχιατρική εταιρεία, κατηγορούν τους σκλάβους ως υπεύθυνους για τις αλυσίδες που είναι περασμένες ανάμεσα στα πόδια τους.

Καλά, φυσικά οι συνδέσεις που κάνω είναι πολύ χαλαρές (και κομματάκι επικίνδυνες), αλλά αυτό που θέλω να αναδείξω, είναι ότι αντί οι καθηγητές να συνειδητοποιήσουν ότι το πρόβλημα δεν είναι τα κινητά, ούτε τα παιδιά τ' αχάριστα που στα κινητά εν ώρα μαθήματος ξέρουνε να μπαίνουνε, αλλά για τα σλάιντς μου δεν τους καίγεται καρφάκι, ούτε η καταραμένη κοινωνία, ούτε το μαύρο το σχολειό, ούτε οι γονείς, ούτε οι συνάδελφοι οι κηφήνες, μόνο και έτσι ασυνάρτητα. Φταίνε όλα μαζί και ένα προς ένα ξεχωριστά. Το υπουργείο δεν μπορεί να μένει άπραγο επειδή η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση, το σχολείο δεν μπορεί να μην παίρνει πρωτοβουλίες επειδή ο δήμος τους στεγάζει σε λυόμενα, οι καθηγητές δεν πρέπει να αφαιρούν με μαστίγιο τα κινητά των παιδιών κι αν είναι εμμονικοί μ' αυτό και την βρίσκουν με τα καμτσίκια και τα ρέστα, ας ντύνονται τίποτε Ιντιάνα Τζόουνς προκειμένουν να κεντρίζουν την προσοχή των μαθητών τους και να αποκαταστήσουν τη διαρρυγμένη σχέση τους, οι γονείς δεν πρέπει να παρκάρουν τα παιδιά τους στο σχολείο και μετά να ενδιαφέρονται μόνο για τους ελέγχους τους, λες κι είναι τίποτε άλογα στον ιππόδρομο που πάνω τους έχουνε ποντάρει κλπ.

Αλλιώς τα παιδιά θα συνεχίζουν τα εξεγείρονται, το χάσμα μαθητών-δασκάλων θα μεγαλώνει, η συνειδητοποίηση δεν θα 'ρχεται ποτέ, ο στρουθοκαμιλισμός θα κρύβει τις πληγές όλων και με λίγα λόγια, όλοι θα είναι ευχαριστημένοι με το να είναι δυσαρεστημένοι. Τα παιδιά όσο έξυπνα είναι εκτός σχολείου, τόσο βλαμμένα θα φαίνονται εντός, οι καθηγητές βλέποντας πως δεν μπορούν να σταθούν στη τάξη με ίδϊα μέσα και μην έχοντας καμία εξωτερική βοήθεια από συμβούλους, υπουργεία και κάθε λογής γραφεία, θα γίνονται οι ίδιοι γραφειοκράτες, κάνοντας ό,τι είναι δυνατόν για να μην φύγουν με εγκεφαλικό απ' τη τάξη και αδιαφορώντας τελείως για τους μαθητές, "οι οποίοι ούτως ή άλλως πηγαίνουν για χαβαλέ στη τάξη και τις τρύπες τους θα τις κλείσουν με φροντιστήρια", οι γονείς θα νιώθουν ικανοποιημένοι με την συμμετοχή τους στην όλη υπόθεση, αφού στην τελική ενδιαφέρονται για την πρόοδο των παιδιών τους και για του λόγου το αληθές χρυσοπληρώνουν και τα φροντιστήρια και όλα, και το υπουργείο θα ασχολείται μόνο με τα ζητήματα των πανεπιστημίων, προσπαθώντας να φέρει αλλαγές με τρόπο αμαρτύρητο στην ιστορία, από πάνω προς τα κάτω δηλαδή, και εμείς όλοι θα διαμαρτυρόμαστε για το έλλειμμα παιδείας, χωρίς να ξέρουμε, από τι συντελείται αυτό το έλλειμμα για το οποίο μιλάμε. Λες και νοιάζεται κανείς από τους γονείς -χρησιμοποιώ την πιο συνηθισμένη σχέση μαθητή-γονέα- αν το παιδί του είναι ρουφιάνος ή μπούλης, άμα παίρνει καλούς βαθμούς, αρκεί για ώρα αυτό.

Συμπέρασμα

Οι αλληλέγγυοι των τρομοκρατών με τις καταλήψεις τους ξεπερνάνε το επίπεδο του γκροτέσκου, οι δαπίτες ενώνονται για να μην πέσει μπαλτάς στην παιδεία, οι γονείς πηγαίνουν σε ολονύχτιες για να πετύχουν τα παιδιά τους στις πανελλαδικές, τα παιδιά μπουγελώνονται για να ξεβγάλουν από πάνω τους τη σιχαμάρα του σχολείου, το υπουργείο παιδείας έχει αναθέσει την παιδεία στον στρατό, τα θρησκευτικά υπάρχουν ακόμα ως μάθημα και όλα αυτά, την ώρα που στην Σουηδία από του χρόνου, τα παιδιά δεν θα διδάσκονται καν μαθήματα, αλλά διαθεματικές ενότητες. Και τα καλά; Τα καλά και οι αναμνήσεις μπαίνουν εκεί που τους αξίζουν. Σε ριγιούνιον έπειτα από μία, δύο ή τρεις δεκαετίες για να ξαναμετρήσουμε τις ψωλές μας.